Bruk av kunstig intelligens (KI)

Utviklinga innan kunstig intelligens (KI) går raskt, og vi veit at mange av dykk allereie brukar slike verktøy i studiekvardagen. Fagskulen Vestland oppmodar til ansvarleg og lovleg bruk av KI i studiekvardagen, og i undervisnings- og vurderingssamanheng.

Kva er KI – og korleis bør du bruke det?

Kunstig intelligens (KI) er dataprogram som er trena til å kjenne igjen mønster og løyse oppgåver som normalt krev menneskeleg tenking, som å forstå tekst, svare på spørsmål eller skrive innhald.

Med kunstig intelligens (KI) siktar vi i denne samanhengen fyrst og fremst til store språkmodellar. Eksempel på kjende språkmodellar er ChatGPT, Copilot og Gemini. Desse verktøya kan generere tekst, oppsummere informasjon, føreslå idear og svare på spørsmål berekna ut frå mønster i enorme tekstmengder.

Dei kan vere nyttige hjelpemiddel, men har avgrensingar. Dei har ikkje menneskeleg forståing av innhaldet dei lagar, og kan gjere feil.

Retningslinjer for bruk av KI-verktøy ved Fagskulen Vestland:

Støtte, ikkje erstatning: bruk KI som støtte, ikkje som erstatning for eige arbeid.
Openheit: Ver open om når og korleis du har brukt KI i arbeidet ditt. Vis tydeleg kva hjelp verktøyet har gitt deg.
Eige ansvar: Du har sjølv ansvar for fagleg innhald, vurderingar og konklusjonar i oppgåver.
Kjeldekritikk og faktasjekk: Du skal alltid sjekke kjeldene sjølv før du brukar påstandar eller argumentasjon frå KI, då KI-genererte svar kan innehalde feil.
Personvern og opphavsrett: ta omsyn til personvern og opphavsretten. Du bør ikkje leggje inn sensitive personopplysningar eller opphavsrettsleg verna materiale i KI-verktøy utan godkjenning.

Unngå mistanke om fusk

Viss emnet ditt opnar for det, kan du bruke kunstig intelligens (KI) til oppgåver og innleveringar. Reglane for bruk av KI vil variere mellom fag og oppgåver. Spør alltid faglæraren viss du er usikker på kva som er tillate.

All bruk av KI-verktøy ved skriftlege arbeid må tydeleg opplysast om i oppgåva. Manglande openheit om bruk av KI kan reknast som fusk. Forsøk på fusk kan få alvorlege følgjer for studiane dine. Sjå «Retningslinjer om fusk og kjeldebruk» på vurderingssida.

Slik refererer du til bruk av KI ved Fagskulen Vestland (lenke kjem)

Vi tilrår at du brukar KI-verkøya som er godkjent av Fagskulen, då er dataa dine verna. Logg inn via skulebrukaren din. Når du loggar inn med skulebrukaren din, blir korkje personopplysningar eller data du legg inn delte vidare, og samtalane vil heller ikkje bli brukte til å trene framtidige modellar.

Godkjende KI-verktøy

Fagskulen er eigd av Vestland fylkeskommune. Alle studentar ved fagskulen kan nytte fylkeskommunen sine KI-verktøy. Når du brukar desse verktøya, er dataa dine trygge.

Du kan lese meir om dei ulike verktøya og finne direkte lenkjer her. Ein kort oversikt finn du under:

Godkjende verktøy:

Sikt KI
NotebookLM
Gemini
M365 Copilot
NDLA praterobotar

Tenestene skal berre brukast når du er innlogga med studentkontoen din (VLFK-konto).

Korleis bruke KI-verktøy utan risiko for fusk?

Dersom emnet opnar for at KI-verktøy er tillate hjelpemiddel, kan du nytte det til:

Idemyldring og struktur: Få forslag til disposisjon, tema eller struktur til det skriftelige arbeidet ditt.
Språkvask og korrektur: Forbetre språket, sjekke grammatikk og rette skrivefeil i tekst du har skrive sjølv.
Forklaring av fagstoff: Få forenkla forklaringar eller døme på vanskelege omgrep og teoriar.
«Sparringspart» og tilbakemelding: Teste ut eigne argument og få innspel til korleis teksten din kan bli betre.

Du kan ikkje bruke KI til å:

Presentere KI-generert tekst som ditt eige arbeid
Bruke påstandar eller argumentasjon frå KI utan å sjekke kjeldene sjølv

Personvern og bruk av KI-verkøy

Personopplysningar er opplysningar som gjer det mogleg å identifisere ein person, anten åleine eller saman med andre opplysningar. Det kan vere alt frå namn og fødselsnummer til ting som IP-adresse og bilete.

I Noreg er det GDPR – på norsk kalla personvernforordninga – som regulerer personvernet. Dette er eit regelverk vedteke av EU, og det set rammene for korleis personopplysningar kan behandlast, lagrast og brukast. Du finn lova i sin heilskap på Lovdata.

Når du brukar KI-verktøy, vert informasjonen din sendt over internett til eksterne serverar. Du har sjølv ansvar for å vurdere om verktøyet er trygt og i tråd med regelverket, slik at data ikkje havnar i gale hender eller vert misbrukte.

Har skulen ein databehandlaravtale for verktøyet, er det trygt å behandle ordinære opplysningar som namn og eksamenssvar. Sensitive personopplysningar (som helse, religion og politisk oppfatning) skal du ikkje dele med KI-tenester.

Opphavsrettsleg materiale

Du må respektere opphavsretten når du brukar KI-verkøy. Det å laste opp låste artiklar eller verna materiale i eit KI-verktøy kan føre til at innhaldet vert spreidd eller brukt til å trena modellen. Dette kan gjere stoffet tilgjengeleg for andre eller byggje det inn i modellen, noko som bryt opphavsretten og kan få juridiske og økonomiske følgjer.

Meir om korleis store språkmodellar fungerar

Språkmodellar er avanserte statistiske verktøy. Når ein modell genererer tekst, reknar han kontinuerleg ut kva ord (eller token) som er mest sannsynleg at følgjer etter det førre, basert på mønster i treningsdataa sine.

Når modellen manglar nok data, eller prøver å svare på noko han ikkje har dekning for, fyller han ut hola med noko som kunne ha vore sant. Språkmodellen "tippar", og han gjer det med ein skråsikkerheit som gjer det vanskeleg å skilje mellom fakta og fiksjon. Dette blir kalla "hallusinasjon".